Hạ tầng quang chủ động: các thiết bị chiếu sáng, khuếch đại, chuyển mạch và theo dõi sợi quang
Một liên kết sợi quang chỉ là thủy tinh thụ động nằm giữa hai đầu chủ động. Mọi thứ có nguồn điện trên đường quang — các transceiver ở hai đầu, media converter và transponder, bộ khuếch đại và bộ tái tạo ở giữa, ROADM, OLT và ONU của PON, switch bảo vệ, cùng các thiết bị giám sát theo dõi tất cả những thứ đó — chính là hạ tầng quang chủ động. Nó chuyển đổi bit thành ánh sáng và ngược lại, khôi phục những gì hạ tầng thụ động đã lấy đi, chọn đường đi, và báo cáo liên kết đang hoạt động ra sao. Phần này đặt các thành phần đó vào đúng vị trí trên liên kết, cho thấy chúng tương tác với hạ tầng thụ động như thế nào, và dẫn tới chuyên mục transceiver, nơi bản thân module — form factor, bộ nhớ, chẩn đoán, tính tương thích — được trình bày chi tiết.
Thụ động và chủ động: hai nửa của một liên kết
| Hạ tầng thụ động | Hạ tầng chủ động |
|---|
| Là gì | sợi quang, cáp, đầu nối, mối hàn, bộ chia quang, bộ lọc, măng xông, hộp phối quang | transceiver, cổng host, media converter, transponder, bộ khuếch đại, ROADM, OLT/ONU, switch bảo vệ, thiết bị giám sát |
| Cần nguồn điện | không | có — và cần ắc quy dự phòng tại các trạm không người trực |
| Tác động lên ánh sáng | làm suy hao, phản xạ, tán sắc, định tuyến theo bước sóng | tạo ra, phát hiện, khuếch đại, tái tạo, chuyển mạch, đo lường |
| Tuổi thọ | 25–40 năm | 5–15 năm (laser lão hóa, linh kiện điện tử trở nên lỗi thời) |
| Kiểu hỏng hóc | suy giảm chậm, đứt đột ngột | mất điện, laser hết tuổi thọ, firmware, quá nhiệt |
| Quản lý | hồ sơ và các phép đo định kỳ | đo từ xa trực tiếp, báo động, phần mềm |
| Chi tiết | Hạ tầng thụ động | phần này |
Sơ đồ các thành phần chủ động
| Thành phần | Vai trò | Vị trí trên liên kết | Đọc thêm |
|---|
| Transceiver (SFP, QSFP, OSFP …) | chuyển đổi các làn điện thành ánh sáng và ngược lại; laser, photodiode, driver, DSP và chẩn đoán đều nằm trong một module cắm | hai đầu liên kết, bên trong switch, router, NIC, cổng OLT hoặc transponder | Transceiver trong liên kết, Transceiver là gì |
| Cổng host | cấp nguồn cho module, kết cuối các làn điện, chạy MAC/PCS, đọc dữ liệu chẩn đoán | switch, router, NIC máy chủ | Cổng và uplink, Cổng NIC và PCIe |
| Media converter, bộ lặp OEO | chuyển đổi đồng ↔ quang hoặc quang ↔ quang mà không cần switch; tái tạo 2R | hai đầu của các liên kết nhỏ, kéo dài một cổng đồng qua sợi quang | Thiết bị truyền dẫn và truy nhập |
| Transponder, muxponder | ánh xạ tín hiệu khách hàng dạng xám sang một bước sóng DWDM có màu, thường kèm đóng khung OTN và FEC; gộp nhiều tín hiệu khách hàng lại | các trạm đầu cuối DWDM | như trên; Thiết kế mạng DWDM và OTN |
| Bộ khuếch đại quang (EDFA, Raman, SOA) | khôi phục công suất bị mất trong sợi quang mà không động đến dữ liệu | booster sau bộ ghép kênh, khuếch đại trên tuyến ở mỗi 80–120 km, tiền khuếch đại trước bộ tách kênh | Bộ khuếch đại và tái tạo tín hiệu |
| Bộ tái tạo (OEO, 3R) | thu, tái định thời, tái tạo dạng sóng và tái phát — đặt lại nhiễu và tán sắc | những nơi chỉ khuếch đại không còn cho đủ OSNR | như trên |
| ROADM, WSS, switch quang | thêm, tách và định tuyến lại bước sóng theo từng cổng | các nút DWDM có nhiều hơn hai hướng | Thiết bị truyền dẫn và truy nhập, Thành phần DWDM |
| Switch bảo vệ quang | chuyển lưu lượng sang sợi quang hoặc đường dự phòng trong dưới 50 ms | các liên kết có bảo vệ, mạng vòng ring | như trên |
| OLT và ONU/ONT của PON | đầu trung tâm và các đầu thuê bao của một cấu trúc hình cây điểm-đa điểm | tổng đài trung tâm và cơ sở khách hàng | như trên; Cách PON hoạt động |
| Module bù tán sắc | triệt tiêu tán sắc màu — dùng sợi quang thụ động hoặc cách tử, nhưng được đặt cùng các bộ khuếch đại | các trạm khuếch đại của tuyến 10G/40G thế hệ cũ | Tán sắc và băng thông |
| Thiết bị giám sát (DDM, OSC, OCM, RFTS, cổng OTDR) | đo công suất, phổ tín hiệu, sự kiện trên sợi quang; mang dữ liệu quản lý giữa các trạm | mọi thành phần chủ động; có khối chuyên dụng tại các trạm trên tuyến | Giám sát và quản lý |
| Nguồn điện và môi trường | −48 V DC, AC, ắc quy, làm mát, tủ thiết bị và nhà trạm | mọi trạm chủ động, kể cả tủ ngoài đường phố và cột | Thiết bị truyền dẫn và truy nhập |
Decibel đến từ đâu và mất đi đâu
| Giai đoạn | Thụ động hay chủ động | Ảnh hưởng đến quỹ công suất |
|---|
| Bộ phát (laser) | chủ động | đặt công suất phát: −8 … +4 dBm đối với module cắm, lên đến +23 dBm sau một booster |
| Đầu nối, mối hàn, sợi quang, bộ chia quang, bộ lọc | thụ động | mỗi loại lấy đi 0,05–20 dB; đây chính là suy hao hạ tầng (Quỹ công suất tuyến) |
| Bộ khuếch đại | chủ động | bổ sung 15–30 dB độ khuếch đại và một chút nhiễu; quỹ công suất trở thành quỹ OSNR |
| Tán sắc, PMD, phi tuyến | vật lý thụ động | gây mức phạt tính bằng dB hoặc giới hạn cứng về cự ly; DSP trong module coherent bù trừ chúng bằng điện |
| Bộ thu (photodiode, TIA, CDR/DSP, FEC) | chủ động | quyết định độ nhạy (−14 … −30 dBm) và mức quá tải (+3 … −7 dBm) |
| Bộ tái tạo | chủ động | đặt lại mọi thứ; một liên kết mới bắt đầu |
Một liên kết được thiết kế theo quỹ công suất (khi không khuếch đại: bộ phát trừ bộ thu, so với suy hao hạ tầng) hoặc theo quỹ OSNR (khi có khuếch đại: nhiễu tích lũy qua các đoạn, so với yêu cầu của bộ thu); chính các thành phần chủ động quyết định dùng cách nào (Bộ khuếch đại và tái tạo tín hiệu).
Quyền sở hữu và ranh giới phân định
| Mô hình | Khách hàng nhận được gì | Thành phần chủ động khách hàng sở hữu |
|---|
| Sợi quang tối (dark fibre) | một cặp sợi quang giữa hai hộp phối quang | tất cả — transceiver, bộ khuếch đại, thiết bị giám sát |
| Bước sóng đã chiếu sáng (lit wavelength) | một kênh DWDM trên hệ thống tuyến của nhà cung cấp; là “black link” theo ITU-T G.698.2 với công suất và tán sắc quy định tại điểm phân định | các transceiver hoặc transponder ở hai đầu |
| Dịch vụ Ethernet hoặc OTN được quản lý | một cổng đi kèm thỏa thuận mức dịch vụ | không có thành phần quang nào; transceiver của nhà cung cấp đấu trực tiếp với transceiver của khách hàng |
| PON | một ONU tại cơ sở khách hàng | ONU đó (hoặc một ONU dạng que cắm trong switch của khách hàng) |
| Mạng riêng | tất cả | tất cả |
Điểm phân định là nơi trách nhiệm về hạ tầng và trách nhiệm về thiết bị chủ động gặp nhau: nhà cung cấp cam kết một khoảng công suất và một mức suy hao; module của khách hàng phải phù hợp với khoảng đó (Cấu trúc mạng sợi quang).
Vòng đời của hạ tầng chủ động
| Khía cạnh | Thực tế |
|---|
| Tuổi thọ sử dụng | laser 10–20 năm, module cắm được thay theo từng thế hệ tốc độ (5–7 năm), hệ thống tuyến 10–15 năm |
| Dấu hiệu lão hóa | dòng phân cực laser tăng dần ở công suất không đổi, hiệu suất bơm của bộ khuếch đại giảm dần, quạt bị mòn (Dòng phân cực Tx và lão hóa laser) |
| Phụ thuộc nguồn điện | một trạm mất điện cũng coi như đứt sợi quang; ắc quy dùng được 4–8 giờ tại các trạm khuếch đại và OLT, máy phát điện cho thời gian dài hơn |
| Firmware | module, host và hệ thống tuyến đều có firmware; nâng cấp firmware có thể làm thay đổi tính tương thích (Ma trận tương thích và firmware) |
| Linh kiện dự phòng | 5–10 % số module theo từng loại, card bơm của bộ khuếch đại, quạt và bộ nguồn (Bảo trì và khôi phục) |
| An toàn | Class 1 ở module cắm, Class 3B/4 ở bộ khuếch đại — phía chủ động quyết định mức độ nguy hiểm (An toàn và thao tác) |
| Tính tương thích | việc mã hóa nhà sản xuất giữa module và host là vấn đề riêng của phía chủ động, hạ tầng thụ động không bao giờ gặp phải (Khóa nhà sản xuất) |
Chuyên mục transceiver còn tiếp tục ở đâu
Trong CodingBox
CodingBox là một bàn thử dành cho thành phần chủ động nhỏ nhất: nó cấp nguồn cho một transceiver bên ngoài host, đọc thông tin nhận dạng, khả năng và dữ liệu chẩn đoán của nó, và cho phép bạn kiểm tra module trước khi module gặp sợi quang và cổng host. Mọi điều phần này nói về công suất phát, bước sóng, giới hạn của bộ thu và chẩn đoán đều được đọc từ chính bộ nhớ của module, trên các màn hình Check và DDM (Check transceiver, DDM trong ứng dụng).